Sinir sistemi nasıl çalışır
Otonom sinir sistemi (OSS), bedenin bilinçli iradeden bağımsız çalışan yönetim ağıdır. Kalp atışı, nefes ritmi, sindirim, hormon salınımı, damar genişliği, göz bebeği tepkisi gibi yaşamsal fonksiyonları otomatik olarak düzenler.
“Ben şimdi kalbimi biraz daha hızlı atayım” diyemezsin; çünkü bu sistem senin yerine çoktan karar verir.
Otonom sinir sistemi, periferik sinir sisteminin bir parçasıdır ve üç ana bölümden oluşur:
Sempatik Sistem – “Savaş ya da Kaç”
Tehlike algılandığında devreye girer.
-
Kalp hızlanır
-
Nefes derinleşir
-
Göz bebekleri büyür
-
Sindirim yavaşlar
-
Adrenalin ve kortizol artar
Ama modern dünyada “aslan” yerine e-posta bildirimi tetikler bu sistemi.
Sürekli aktif kalırsa beden kronik alarm hâline geçer.
Parasempatik Sistem – “Dinlen ve Onar”
Gevşeme, sindirim, bağışıklık ve hücresel onarım burada başlar.
-
Kalp yavaşlar
-
Sindirim aktive olur
-
Kaslar gevşer
-
Beden iyileşme moduna geçer
Özellikle vagus siniri, bu sistemin merkez oyuncusudur. Derin nefes, meditasyon, güvenli temas, doğa teması vagal tonu artırır.
Enterik Sistem – “İkinci Beyin”
Bağırsakların kendi sinir ağı vardır.Yaklaşık 100 milyondan fazla nöron içerir.
Bu yüzden bağırsaklara “ikinci beyin” denir.
Bağırsak-beyin ekseni, ruh hâliyle doğrudan bağlantılıdır. Serotoninin büyük kısmı burada üretilir.
Nörobilimsel Derinlik
Beyindeki amigdala tehdit algısını başlatır.
Hipotalamus → otonom sistemi aktive eder.
Beyin sapı → kalp ve solunum ritmini düzenler.
Eğer çocuklukta sürekli stres yaşandıysa, sistem “varsayılan tehdit modu”na kalibre olabilir.
Bu durumda kişi tehlike yokken bile alarm hisseder.
Sinir sistemi öğrenir.
Ve yeniden öğrenebilir.
Mikrodan Makroya
Bedendeki elektriksel akış, evrendeki düzenin minyatür bir izdüşümüdür.
Yukarıdaki ritim neyse, aşağıdaki ritim de odur.
Kalbin elektromanyetik alanı ölçülebilir.
Beyin dalgaları frekans üretir.
Beden bir biyolojik organizma olduğu kadar bir frekans alanıdır.
Denge bozulduğunda önce sinir sistemi konuşur.
Regülasyon Neden Önemli?
Eğer otonom sistem dengedeyse:
-
Zihinsel berraklık artar
-
Duygular akışkan olur
-
Bedensel ağrılar azalır
-
İlişkilerde güven artar
Dengesizse:
-
Anksiyete
-
Tükenmişlik
-
Sindirim problemleri
-
Uyku bozuklukları
görülür.
+90(530)2279889